English English Greek Ελληνικά
Καταγωγή του Τεκτονικού θεσμού

t1Με τον όρο «Τεκτονισμός» εννοούμε γενικά τόσο το σύστημα, όσο και τις διδασκαλίες και τις συνήθειες που έχει υιοθετήσει η αδελφότητα των Ελευθέρων και Αποδεκτών Τεκτόνων και ανεδύθη στην τελευταία ενσάρκωσή του κυρίως από το Ανθρωπιστικό κίνημα και από την παράδοση των συντεχνιών των λιθοτόμων και των κτιστών των Καθεδρικών Ναών και γι' αυτό είναι αναγκαία μια ειδικότερη αναδρομή.

Πολλές θεωρίες βέβαια έχουν διατυπωθεί για την καταγωγή αυτού του ιδιότυπου θεσμού.
Οι κυριότερες όμως είναι:

1.Η θεωρία της καταγωγής του από τις Συντεχνίες των Οικοδόμων του Μεσαίωνα που είναι και η επικρατέστερη.

2. Η θεωρία της καταγωγής του από τα Χριστιανικά Ιπποτικά Τάγματα, τους Ροδόσταυρους και τους Αλχημιστές.

3. Η θεωρία της καταγωγής του από τα Αρχαία Μυστήρια (Ελληνικά και Αιγυπτιακά).

 

ΜΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΙΣ ΠΗΓΕΣ

Ο Τεκτονισμός είναι φορέας και συντηρητής πολλών ιδεολογικών ρευμάτων τα οποία φυσικά ενοποίησε. Θεωρείται θεματοφύλακας του Ευρωπαϊκού εσωτερισμού στην εποχή μας και εκφραστής των αρχών της Ελευθερίας της έκφρασης και των ιδεών του Ουμανισμού και του Διαφωτισμού που κυοφορήθηκαν το Μεσαίωνα και πέρασαν τη μεγάλη δοκιμασία του τοκετού τους στην Αναγέννηση.
Γαλουχήθηκαν οι ιδέες αυτές από τα δάκρυα και το αίμα των μεταρρυθμιστών και ωρίμασαν από τις μεταλλάξεις των επιστημονικών ανακαλύψεων και την έκρηξη της βιομηχανικής επανάστασης.
Ο Τεκτονισμός πήρε τη σημερινή του μορφή στο τέλος του 17 αιώνα στην Αγγλία.

 

ΟΙ ΟΙΚΟΔΟΜΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ

Είναι δύσκολο σήμερα με την ποικιλία των δραστηριοτήτων που γνωρίζουμε να συνειδητοποιήσουμε τη σπουδαιότητα που είχαν αποκτήσει στις παραδοσιακές κοινωνίες οι συντεχνίες των οικοδόμων, που μονοπωλούσαν σχεδόν κάθε εμφανή δραστηριότητα και εικαστική μεταβολή.

Όρθωναν οικοδομήματα θρησκευτικού χαρακτήρα όπως είναι οι Ναοί, οι Βωμοί και τα Μοναστήρια. Αναλάμβαναν Κυβερνητικά και Στρατιωτικά έργα, δηλαδή Ανάκτορα, Φρούρια, Γέφυρες, Δρόμους και Λιμάνια. Πολιτιστικά ακόμα έργα όπως Πλατείες, Θέατρα, Υδραγωγεία και Στάδια έπρεπε να μελετηθούν από σπουδαίους Πρωτομάστορες και να εκτελεσθούν κάτω από την ευθύνη των Τεκτονικών συντεχνιών.

Υποτιμούμε επίσης τη διανοητική προεργασία και το πνευματικό έργο που υποκρύπτεται σε κάθε τέτοιο κατασκεύασμα, γιατί ξεχνάμε ότι τα έργα του παρελθόντος δεν ήταν έργα εν σειρά, αλλά μοναδικά και ανεπανάληπτα δημιουργήματα. Όταν μιλάμε για συντεχνίες, συνήθως φέρνουμε στη μνήμη μας γωνιαστές λίθων σε λατομεία ή κτίστες με πηλοφόρια και μυστριά που κουράζονται πάνω σε σκαλωσιές και αγνοούμε την κάθετη οργάνωσή τους.

Προϋπόθεση όμως κάθε καλής κατασκευής είναι η σωστή μελέτη και ο ορθός σχεδιασμός. Στην κατασκευή μεγάλων έργων οι υπολογισμοί γίνονται περίτεχνοι. Η επιλογή της τοποθεσίας επιβάλει το έργο να προσαρμοσθεί με το περιβάλλον, η κάλυψη των λειτουργικών αναγκών πρέπει να συνδυασθεί με τα υπάρχοντα υλικά, η δαπάνη με το εργατικό δυναμικό.

Έτσι ο σχεδιασμός καταλήγει να είναι μια έντονα πνευματική εργασία πρακτική ανάλυσης και αρμονικής σύνθεσης. Τελικά «το έργο» μετασχηματίζεται τόσο σε πολιτισμικό γεγονός, όσο και σε μια επίδειξη αναμφισβήτητη της αντίθεσης της ανθρώπινης στην αρχή της κατάρρευσης και της εντροπίας.

Πέρα απ' αυτό όμως, με το ίδιο το έργο, μας προσφέρεται ένας απέραντος πλούτος αισθητικών εμπειριών με το σχήμα του, τις αναλογίες του, τα χρώματά του, κ.λπ. που για να τον προκαλέσει πρέπει ο Αρχιτέκτονας όχι μόνο να είναι απόλυτα εξοικειωμένος με τους ρυθμούς, αλλά κυρίως να δονείται από καλλιτεχνική έμπνευση.

Εκείνο πάντως που δεν προσδιορίζεται, εκείνο ακριβώς το οποίο είναι αδύνατο να συλληφθεί από τον «κοινό» νου και να αναλυθεί φυσικά, είναι το «μυστικό» στοιχείο που εκφράζει ένα οικοδόμημα, η «βίωση» των υπερβατικών του λειτουργιών.

Γιατί κάθε «δομημένος χώρος, είναι χώρος «ιερός» , είναι «ομφαλός» και «κέντρο» και μόνο μέσα σ' ένα τέτοιο χώρο «κατάλληλα» οργανωμένο είναι εφικτή μια υπέρβαση και μια εμπειρία ταύτισης του «μικρόκοσμου» με το «μακρόκοσμο « ότι κι αν εννοεί κανείς βέβαια μ' αυτές τις αναφορές.